دوره جامع بازرسی جوش

آموزش بازرسی جوش

جوشکاری نقش بسیار مهمی در صنایع مختلف دارد. از صنعت خودروسازی گرفته تا لوازم خانگی، ساختمان و بسیاری از صنایع دیگر، همگی به جوشکاری وابستگی دارند. اما در کنار جوشکاری، باید روشی برای تست و کنترل کیفیت کار انجام شده نیز وجود داشته باشد تا بتوان از صحت عملکرد جوش اطمینان حاصل کرد. به همین دلیل، بازرسی جوش یکی از مهارت های مهمی است که به اندازه خود جوشکاری اهمیت دارد. با توجه به این موضوع، آموزش بازرسی جوش می تواند بازار کار گسترده ای را برای علاقه مندان در ایران و حتی خارج از ایران ایجاد کند. در پودمان آموزش بازرسی جوش مجتمع آموزشی امیرکبیر، فراگیران می توانند بازرسی جوش را در محیطی عملی و کاربردی و با انواع روش های بازرسی بیاموزند و برای ورود به بازار کار آماده شوند.

نقش پراهمیت بازرسی جوش در صنایع مختلف

بازرسی جوش یکی از مهارت هایی است که در بسیاری از صنایع کاربرد اساسی دارد. هر کاری که در صنعت انجام می شود، نیاز به نوعی تست و کنترل دارد. هنگامی که پیمانکار یک ساختمان را می سازد، ناظر ساختمان در مراحل مختلف از پروژه بازدید کرده و صحت کار انجام شده را کنترل می کند. وقتی یک قطعه برای صنعت هواپیماسازی ساخته می شود، قبل از استفاده در هواپیما، تست می شود تا از عملکرد ایمن آن اطمینان حاصل شود. در صنعت جوشکاری نیز شرایط به همین ترتیب است. به عنوان نمونه، هنگامی که جوشکاری یک خط لوله انجام می شود، نمی توان بدون تست کامل خط، سیال را در آن قرار داد. دلیل آن نیز مشخص است؛ اگر حتی بخش کوچکی از خط دچار اشکال باشد، خسارات وارد شده می تواند بسیار زیاد باشد. در جوشکاری ساختمانی نیز شرایط مشابهی وجود دارد. در واقع هر جا که یک فرآیند جوشکاری صنعتی انجام می شود، باید پس از آن بازرسی مناسبی روی کار انجام شود. به همین دلیل، مهارت بازرسی جوش اهمیت بالایی در صنعت دارد و آموزش بازرسی جوش نیز یکی از مهارت هایی است که با یادگیری کامل آن می توان برای ورود به بازار کار آماده شد.

اطلاعات کلی در مورد بازرسی جوش

کنترل کیفیت جوشکاری معمولا از حساسیت بالایی برخوردار است و عدم توجه به این موضوع می تواند خسارات زیادی به همراه داشته باشد. به همین دلیل برای بررسی کیفیت جوشکاری انجام شده، روش های مختلفی وجود دارد. این روش ها به بازرس جوش کمک می کنند تا جوشکاری انجام شده را از نظر عوامل مختلف بررسی کرده و در نهایت مشخص کند که آیا جوشکاری به صورت صحیح انجام شده است یا خیر. اگرچه رشد تکنولوژی باعث شده است بسیاری از جوشکاری ها به صورت اتوماتیک انجام شوند و کیفیت بالایی داشته باشند، اما همچنان بخش زیادی از جوشکاری های مورد نیاز صنعت به شیوه سنتی و با استفاده از الکترودهای روکش دار انجام می شود. این جوش ها باید به صورت کامل بررسی و آزمایش شوند. همانند هر حرفه و تخصص دیگری، بازرسی جوش نیز دارای دستورالعمل های مشخصی است که فرآیند بازرسی باید بر اساس آنها انجام شود. این دستورالعمل با نام ITP شناخته می شود که اصولا توسط تیم QC یا Quality Control تدوین می شود. ITP دستورالعملی است که به عنوان روش ساخت و اجرا مورد استفاده قرار می گیرد و شامل مراحل، آزمایش ها و بازرسی های مورد نیاز برای کنترل کیفی نهایی محصول است. بنابراین روند بازرسی جوش باید بر اساس این دستورالعمل انجام شود.

مراحل اساسی بازرسی جوش

معمولا بازرسی جوش در یک فرآیند سه مرحله ای انجام می شود.

بازرسی پیش از انجام جوشکاری

در این مرحله آماده بودن دو قطعه ای که قرار است به یکدیگر جوش داده شوند، بررسی می شود. به عنوان مثال، لبه دو قطعه از نظر تراز بودن، عاری بودن از مواد اضافی و سایر عوامل موثر بر کیفیت جوشکاری بررسی می شود. این مرحله با نام Fit Up نیز شناخته می شود.

بازرسی حین انجام جوشکاری

حین انجام عملیات جوشکاری نیز باید مجموعه ای از مقررات و ضوابط برای دستیابی به بالاترین کیفیت رعایت شود. به عنوان نمونه، دمای جوش، جریان مناسب برای انجام جوشکاری، نوع الکترود مورد استفاده و سایر عوامل باید در حین فرآیند جوشکاری کنترل شوند.

بازرسی بعد از انجام جوشکاری

قسمت عمده بازرسی جوش پس از انجام عملیات جوشکاری انجام می شود. انواع تست های جوش مانند PT، VT، RT و سایر روش ها در این مرحله قرار می گیرند. هدف از بازرسی پس از جوشکاری این است که اطمینان حاصل شود کیفیت جوش، هندسه جوش و سایر مشخصات، مطابق با الزامات تعیین شده هستند. در دوره آموزش بازرسی جوش مجتمع آموزشی امیرکبیر، روی این بخش تمرکز ویژه ای انجام می شود و تست های مهم به صورت عملی و در کارگاه آموزش داده می شوند.

تست های مخرب و غیرمخرب در جوشکاری

تست های جوش به دو دسته کلی مخرب و غیرمخرب تقسیم می شوند.

تست مخرب جوش (DT)

همان طور که از نام این تست مشخص است، پس از انجام این تست ها، قطعه جوشکاری شده دیگر قابلیت استفاده ندارد. از این تست ها برای اندازه گیری مشخصات فیزیکی و مکانیکی جوش مانند نقطه تسلیم، شکست و میزان انعطاف پذیری جوش استفاده می شود. از جمله مهم ترین تست های مخرب می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تست کشش جوش
• تست خمش
• تست ضربه

در فرآیندهای جوشکاری، معمولا حداقل یک بار از این تست ها استفاده می شود و نتایج آن نیز در گزارش های PQR ثبت خواهد شد.

تست غیرمخرب جوش (NDT)

از تست های غیرمخرب معمولا برای کنترل ناپیوستگی های داخلی و سطحی جوش استفاده می شود. وجود ناپیوستگی در جوش می تواند باعث کاهش استحکام آن شود، بنابراین شناسایی و در صورت نیاز رفع این مشکلات یکی از مسائل مهم در تست جوش است. البته تمامی ناپیوستگی های ایجاد شده در جوش نیاز به رفع ایراد ندارند. این قضاوت مهندسی است که مشخص می کند کدام ناپیوستگی از محدوده پذیرش ضوابط خارج شده و کدام مورد قابل قبول است. بر همین اساس، استانداردهای معتبر بین المللی دستورالعمل هایی برای پذیرش جوش با توجه به نوع جوش و کاربرد آن تعیین کرده اند.

انواع مهم تست های غیرمخرب جوش

تست جوش VT یا تست چشمی جوش

تست VT یا بازرسی چشمی یکی از روش های عمومی بازرسی جوش است و برای بررسی وضعیت ظاهری و برخی عیوب قابل مشاهده مورد استفاده قرار می گیرد.

تست جوش PT یا تست مایعات نافذ

تست PT برای شناسایی عیوب و ناپیوستگی های سطحی مورد استفاده قرار می گیرد و یکی از روش های رایج بازرسی غیرمخرب است.

تست جوش MT یا تست ذرات مغناطیسی

تست MT برای شناسایی برخی ناپیوستگی های سطحی و نزدیک به سطح در مواد فرومغناطیس استفاده می شود.

تست جوش UT یا تست با امواج فراصوت

تست UT با استفاده از امواج فراصوت برای بررسی عیوب داخلی قطعات و جوش ها مورد استفاده قرار می گیرد.

تست جوش RT یا رادیوگرافی

تست RT با استفاده از روش رادیوگرافی برای بررسی عیوب داخلی جوش انجام می شود. کاربرد هر یک از این تست ها متفاوت است. تست VT بیشتر به عنوان یک روش عمومی استفاده می شود، در حالی که PT و MT برای شناسایی عیوب سطحی و UT و RT برای تشخیص برخی عیوب داخلی مورد استفاده قرار می گیرند.

بازار کار بازرسی جوش در ایران

یکی از مهم ترین نکاتی که قبل از آموزش هر حرفه ای باید به آن توجه کرد، بازار کار آن است. اگر می خواهید در دوره های آموزش بازرسی جوش شرکت کنید، احتمالا این سوال برای شما مطرح است که آیا با یادگیری این حرفه می توانید وارد بازار کار شوید و آیا بازار کار مناسبی برای این رشته در ایران وجود دارد؟ برای بررسی بازار کار یک رشته، باید به میزان تاثیر آن رشته در صنعت توجه کرد. همان طور که گفته شد، جوشکاری یکی از مهم ترین فنون در صنایع مختلف است. با توجه به اینکه فرآیند جوشکاری بدون بازرسی جوش کامل نیست، آموزش بازرسی جوش نیز می تواند فرصت های شغلی متنوعی ایجاد کند. از جمله مهم ترین صنایعی که بازرسی جوش در آنها نقش تعیین کننده دارد، می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• صنایع نفت، پتروشیمی و پتروپالایشی
• صنایع غذایی برای احداث خطوط لوله مورد نیاز
• صنایع شیمیایی
• صنایع خودروسازی
• صنایع هواپیما و هلیکوپترسازی
• صنعت ساختمان

بسیاری از صنایع مادر و تولیدی به خدمات بازرسی جوش نیاز دارند و صنایع وابسته نیز می توانند از این تخصص استفاده کنند.

مهاجرت به خارج از کشور با مدرک بازرسی بین المللی جوش

یکی از سوالات پرتکرار در زمینه آموزش بازرسی جوش، شرایط فعالیت در خارج از کشور است. به طور کلی در کشورهای صنعتی، نیاز به نیروی متخصص جوشکار و همچنین بازرس جوش وجود دارد. با آموزش بازرسی جوش به صورت عملی و کاربردی، می توان برای فعالیت در بازار کار بین المللی نیز برنامه ریزی کرد. از جمله کشورهایی که در آنها فرصت های شغلی مرتبط با این حوزه وجود دارد، می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• آلمان
• اتریش
• کانادا
• هلند

همچنین در برخی کشورهای حوزه خلیج فارس، با توجه به پروژه های ساخت و ساز و صنعتی، نیاز به بازرس جوش و جوشکار وجود دارد. برای فعالیت به عنوان بازرس جوش در خارج از کشور، آموزش عملی و پروژه محور اهمیت زیادی دارد. همچنین داشتن مدارک و گواهینامه های معتبر مرتبط با بازرسی جوش می تواند در مسیر ورود به بازار کار بین المللی موثر باشد. تقویت زبان انگلیسی نیز برای افرادی که قصد فعالیت در محیط های بین المللی را دارند اهمیت زیادی دارد، زیرا ارتباط با همکاران، کارفرمایان و تیم های فنی نیازمند توانایی ارتباط حرفه ای است.

مدارک دوره آموزش بازرسی جوش

در پودمان آموزش بازرسی جوش مجتمع آموزشی امیرکبیر، مدارک و گواهینامه های مختلفی برای تکمیل رزومه تخصصی فراگیران ارائه می شود. این موارد شامل:

• 5 مدرک بین المللی بازرسی جوش با استاندارد ایالات متحده آمریکا ASNT
• گواهینامه بازرسی فنی جوش
• گواهی حضور در دوره فنی و تکنیکال کلید فولاد
• گواهی شرکت در دوره آموزشی نقشه خوانی جوشکاری

این مدارک می توانند در تکمیل رزومه تخصصی افراد برای ورود به بازار کار بازرسی جوش مورد استفاده قرار گیرند.

وظایف یک بازرس جوش

اگر بخواهید به عنوان متخصص بازرسی جوش وارد بازار کار شوید، باید با وظایف این تخصص نیز آشنا باشید.

• مطالعه و تسلط بر دستورالعمل انجام پروژه
• مطالعه و بررسی کامل دستورالعمل بازرسی جوش (ITP)
• تسلط کامل بر دستورالعمل جوشکاری (WPS)
• بررسی و اطمینان از مناسب بودن دستورالعمل جوشکاری برای پروژه (PQR)
• آزمودن جوشکار با تست های تئوری و عملی و صدور گواهی تایید صلاحیت برای او (WQT)
• بازرسی تمامی متریال و ابزار جوشکاری قبل از انجام کار و اطمینان از مناسب بودن آنها (MIR)
• بازرسی جوش قبل از انجام کار (Fit Up)
• بازرسی فرآیند جوشکاری در حین اجرا (Welding)
• بازرسی جوش پس از اتمام عملیات
• تعیین روش تست از نظر مخرب یا غیرمخرب بودن
• نظارت بر اجرای تست جوش
• گزارش نویسی از عملیات و تست های انجام شده

جمع بندی

یکی از مهارت های مهم مورد نیاز بسیاری از صنایع، بازرسی جوش است. هر جا که به جوشکاری نیاز باشد، بازرسی جوش نیز به عنوان یکی از بخش های مهم کنترل کیفیت مطرح است. این موضوع هم در بازار کار ایران و هم در بسیاری از کشورهای صنعتی اهمیت دارد. برای ورود به بازار کار به عنوان بازرس جوش، بهتر است در دوره ای آموزش ببینید که به صورت عملی و متناسب با نیاز بازار کار طراحی شده باشد. آشنایی با تست های مخرب و غیرمخرب، نقشه خوانی جوش، استانداردها، دستورالعمل های بازرسی و فرآیندهای کنترل کیفیت از مهارت های مهم این حوزه هستند. پودمان جامع بازرسی جوش مجتمع آموزشی امیرکبیر با هدف آموزش مهارت های مورد نیاز بازار کار طراحی شده است و می تواند مسیر مناسبی برای علاقه مندان به حوزه بازرسی جوش و کنترل کیفیت باشد.